[Auteursrechtelijk beschermd L.G. Jansma]
1919
Jaar datum plaats en organisatie thema en bron en waarover?
23-07-1919 Amsterdam Oorlogsvoorbereiding I.A.M.V.
Aangezien kameraad Worms plotseling was verhinderd zou in diens plaats De Haas optreden. Deze begint er op te wijzen dat het voor hem, na zoo’n uitvoerige rede van den eersten spreker, niet makkelijk zal zijn het woord te doen zonder kans in herhaling te zullen vervallen, Daarna bespreekt De Haas de geraffineerde voorbereiding, welk werk volgens spreker veel moeilijker en belangrijker is als de oorlog zelf. Spreker rafelt dan uitvoerig de leugens van den oorlog uiteen, om ten slotte de aandacht te vestigen op de beste wijze om tot ontwapening te geraken, door n.l. bij de kinderen te beginnen hen te leeren ,,menschen” te worden inplaats moordenaars en de toehoorders op te roepen voor „geen, man en geen cent”. De meeting was moreel een groot succes, gezien de vele aanwezige tegenstanders. Naar aanleiding van het gesprokene door beide sprekers, zijn deze door één der toehoorders uitgenoodigd tot een debat. Men wachtte hiervoor dus nadere berichten af. [De vrije socialist 23-07-1919]
03-08-1919 Bussum ‘De oorsprong van den Godsdienst’ Ontwikkelingsclub „De toekomst”: [De vrije socialist 02-08-1919]
04-06-1919 Amsterdam Jo houdt een rede op de markt:
Marktpropaganda. Een paar uren des Maandags op het Amstelveld en men wordt overtuigd van de groote waarde der marktpropaganda, en vooral wanneer ze zoo plaats heeft als door Jo de Haas, van wien wij een rede hoorden, flink en degelijk en voor een publiek, grooter in aantal als bij menige vergadering, die met kostbare advertenties wordt bijeengeroepen. Ja, de marktpropaganda heeft waarde, óók het boekenstalletje. [De toekomst; socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant, jrg 27, no. 19, 09-08-1919]
21-09-1919 Blaricum Meeting:
Zondag a.s., des namiddags 1 uur, kunnen we nog mededeelen dat als sprekers zullen optreden C. Kitsz en Joh. de Haas. De zangvereeniging „Voorwaarts” verleent hare medewerking. Voor consumptie op het ’terrein wordt gezorgd, evenals voor fietsenberging. [De vrije socialist 20-09-1919]
21-09-1919 Blaricum Meeting:
Zondagmiddag wordt te Blaricum een meeting gehouden, waar C. Kitsz en Jo de Haas zullen spreken. De Amsterdammers vertrekken om 10 uur van het Centraalstation. Fietsrijders om 8 uur vanaf de Muiderpoort. [De Tribune: soc. dem. weekblad 20-09-1919]
21-09-1919 Blaricum Meeting:
Zaterdagavond vielen klodders nat naar beneden, die regen moesten beteekenen, maar treurig was ’t en als ’t zóó bleef, kwam van de meeting in Blaricum niets terecht en kon men wel thuis blijven. De angst zat er in en dat is een slecht teeken en toch waren eenige SAJO leden met Postma aan bet hoofd moedig genoeg om Zondagmorgen héél in de vroegte van Amsterdam naar Blaricum te wandelen. Ze verdienen een bewijs van moed en trouw. ’s Ochtends was ’t mooi weer, maar tegen twaalf uur kwam de regen weer los, regen, al maar regen, ook in Blaricam regent ’t. Te begrijpen dat de opkomst van het publiek ter meeting niet groot was, al bleef ’t vanaf ongeveer twee uur een uurtje droog, maar de meeting is doorgegaan. Dickhout opende haar, daarna droeg Mesman „Brand in de mijn” voor. Het bleek hierbij dat dit meetingterrein een uitstekende zaal is, waar het geluid op bizondere wijze tot zijn recht komt. En Mesman moet bij zijn voordracht wel gedacht hebben aan „Nut en Genoegen” en hoe mooi ’t zou zijn eens in deze streek een openluchtvoorstelling te geven. Waarom ook niet? Waarom moeten wij, die zoo vooruitstrevend genoemd worden in vele dingen zoo achter blijven en waarom gaan we niet met onzen tijd mee. Na de voordracht van Mesman sprak Jo de Haas, die de Vrijheid behandelde, wees op de onvrijheid der parlementaire partijen en de wenschen der anarchisten uiteenzette. Mesman droeg vervolgens „De Kruissprook” voor. Ten slotte zong „Voorwaarts” eenige liederen en kwam er intusschen weer regen. Regen in kleine geniepige droppels, regen in straaltjes, regen op meer tactische manier van afgepaste gedeelten. En iedereen draafde naar huis. Voorzichtige, brave menschen die thuis bleven.[De toekomst; socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant, jrg 27, no. 26, 27-09-1919]
03-10-1919 Amsterdam Wat in de Plaats van het Nationaal SAJO Reddingsleger: [De vrije socialist 27-09-1919]
04-10-1919 Purmerend. Geen titel:
Solidariteits-bazar. Zondag 5 Oct. was Purmerend aan de beurt voor zgn. Solidariteit bazar. Zaterdagavond werd ze geopend. Ds. Hugenholtz, die een krachtig propagandist is voor de anti militaristische beginselen, zou dien avond een rede houden, doch was verhinderd, hetgeen voor velen een groote teleurstelling was. Evenwel was De Haas bereid als zijn plaatsvervanger op te treden en hij kweet zich uitmuntend van die taak. Het bezoek viel Zaterdagavond mede, zoodat de inzet goed was. [De toekomst; socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant, jrg 27, 1919-1920, no. 28, 11-10-1919]
19-10-1919 Amsterdam Het Katholicisme een gevaar voor Jordaan groep De samenleving. [De vrije socialist 18-10-1919]
01-12-1919 Amsterdam Het Katholicisme een gevaar voor Ontwikkelingsgroep De samenleving. [De tribune 01-12-1919]
1920
Jaar datum plaats en organisatie thema en bron en waarover?
11-0-1920 Hilversum Geen titel: (Jo spreekt op een Solidariteitsbazar met Eikeboom en Giessen) [De tribune 08-01-1920]
23-01-1920 Amsterdam Atheïsme en Anarchisme Soc. Anar. Jongeren Org. [De tribune 23-01-1920]
02-02-1920 Amsterdam De Pauselijke onfeilbaarheid Groep “Ontwikkeling” [De vrije socialist 31-01-1920]
23-02-1920 Amsterdam Anarchisme en Atheïsme Groep „Ontwikkeling” [De tribune23-02-1920]
17-03-1920 Amsterdam De geschiedenis van het Anti-Militaristische militarismeOntwikkelingsgroep Jordaan [De vrije socialist 13-03-1920]
12-04-1920 Amsterdam Cursus/geen titel I.A.M.V. [De vrije socialist 10-04-1920]
26-05-1920 Amsterdam Cursus/geen titel I.A.M.V [De vrije socialist 19-05-1920]
31-05-1920 Amsterdam Vakbeweging en anti-militarisme [debat met B. Lansink jr.] Debatvergadering. —Maandagavond vond een debatvergadering tusschen J. de Haas en B. Lansink Jr. plaats over „vakbeweging en anti-militarisme.” Beide spr. vonden bij hun zakelijke en kameraadschappelijke rede een aandachtig gehoor. Het was een nuttige vergadering welke goed bezet was. [De arbeid; weekblad van het Nationaal Arbeidssecretariaat in Nederland, jrg. 15, no. 23,05-06-1920]
04-06-1920 Amsterdam Het R. Catholicisme een gevaar voor de samenleving Sajo [De vrije socialist 02-06-1920]
07-06-1920 Amsterdam Het R. Catholicisme een gevaar voor de samenleving Sajo [De tribune 04-06- 1920]
08-06-1920 Utrecht Tegen de muilkorfwetten van Heemskerk
UTRECHT. Tegen de muilkorfwetten. Dinsdag 8 Juni spraken voor het PI. Comité van Actie tegen het wetsontwerp-Heemskerk, De Haas uit Amsterdam en Giesen uit Utrecht in de Korenbeurs, in een eivolle zaal. Naar schatting waren 800 menschen aanwezig, w.o. tal van modernen. Beide redes sloegen goed aan. Onder het zingen der Internationale ging de vergadering uiteen.[De tribune 12-06-1920]
14-06-1920 Amsterdam Openluchtmeeting/geen titel afd. I.A.M.V. [De vrije socialist 12-06-1920]
04-07-1920 Purmerend Meeting/geen titel I.A.M.V. Federatie Waterland.
Meeting Purmerend. Door het slechte weer in de ochtenduren is de Meeting uitgeschreven door de I.A.M.V. niet zoo geslaagd als het vorige jaar. De sprekers Lansink, de Haas en Rijnders waren goed op dreef en hadden een belangstellend gehoor. „Voorwaarts” van Amsterdam was slecht bezet en zong niet zoo mooi als anders. Veel succes had Terwiel met zijn solonummers. Jammer dat onze jongens in „Waterland” nu zoo’n financiële strop hebben. Maar zij zullen er zich door weten te slaan. [De vrije socialist 14-07-1920]
Purmerend. Een reuzenstrop was de meeting van de Federatie Waterland der I. A. M. V. op Zondag 4 Juli. Er waren uit Purmerend precies 10 menschen aanwezig, uit de Beemster ongeveer even veel. Amsterdam was schitterend vertegenwoordigd, er waren vandaar zeker 100 kameraden opgekomen. Men denke nu niet, dat het slechte weer de oorzaak was, wel neen, er was te Purmerend een vooroefening voor het op den 18den te houden turnfeest en — men moet het gezien hebben, anders geloofd men het niet — een groote menigte stond op dat veld tot de enkels in het water naar het turnen te kijken, instede ter meeting te gaan. Dit demonstreert ten duidelijkste, dat onze propaganda niet is zooals zij wezen moet. Voor een groot gedeelte zal het ook wel hieraan liggen, dat wij het boerenland te veel verwaarloozen en maar altijd zitten te wroeten in de steden. Van de meeting rest ons nog dit te zeggen: alhoewel het aller onaangenaamst geweest moet zijn voor zoo’n klein clubje te spreken, hebben Lansink Sr., J. de Haas en G. Rijnders zich best gehouden. Jammer was het dat „De Voorwaarts” niet compleet was, hun voorzitter Priem wees er dan ook op, dat zij daardoor niet konden zingen zooals men dat van „De Voorwaarts” gewend is. G. Terwiel was uitstekend, alhoewel hij zingen moest zonder begeleiding en tenslotte de Federatie Waterland heeft een strop van plm. f 50, hoe komen wij daar af. Wie heeft er geld te veel? Want wij hebben tekort! [De toekomst; socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant, jrg 28, no. 15, 10-07-1920]
15-08-1920 Amsterdam Geen titel:
Avond-bijeenkomst. De avondbijeenkomst, Zondagavond door de afdeeling der Federatie van Afd. der Sociaal- Anarchisten gehouden, is best geslaagd, vooral omdat we in den laatsten tijd niet zooveel gewend zijn, aanmerkende de sufte geest, welke vooral heerscht. ’t Was een mooie avond, goed weer voor den tuin. J. de Haas en C. Kitsz spraken, beiden maakten op bevattelijke wijze propaganda voor onze beginselen. Jo de Haas stond niet sterk toen hij aan de hand van krantenberichten over Rusland ging spreken en de meening uiteen zette, dat hij niet accoord ging met wat in Rusland gebeurde. Dat is een gevaarlijk terrein, waar voorzichtigheid te meer waar de anarchisten een vastomlijnde uiteenzetting hebben over wat zij onder dictatuur van het proletariaat verstaan. Kitsz diende hem in zijn rede heel snedig van antwoord. Laten wij in ons landelijk landje, waar alles laf en naar is, en nog geen spoor van revolutie te bekennen is, toch niet gaan oordeelen over landen waar wèl revolutie is, aldus zgn. opvatting. [De toekomst; socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant, jrg 28, no. 21, 21-08-1920]
19-08-1920 Amsterdam Begrafenis J, J. Bolt.
Een stoet van enkele honderden personen volgde achter het roode vaandel van de afd. Amsterdam der I. A. M. V. de lijkkoets waarin onze gestorven kameraad J. J. Bolt zijn laatste reis deed. Te pl.m. 11 uur kwam de stoet op het kerkhof „Vredenhof” aan. Onder veel aandoening werd de baar met de kist door twaalf kameraads naar de groeve gedragen en onder diepe stilte neergelaten. Als een van Jan’s oudste kameraden sprak J. Kok een woord van deelneming waarna de afgevaardigden van enkele organisaties het woord voerden. Henk Eikeboom sprak namens de afd. Amsterdam der I. A. M. V., M. de Boer namens het Landelijk Comité, daarna Onderwijzer voor het hoofdbestuur van „De Dageraad”, Both voor het Comité voor de I. T. T. 0., Mej. Kruis voor den Rev. Vrouwenbond. Nadat nog namens de Federatie van SociaalAnarchisten gesproken was, sprak Jo de Haas nog namens de S. A. J. 0. Alle sprekers releveerden hoe ’n trouw werker Jan was en hoe onze beweging, inzonderheid de antimilitaristische, door zijn dood een verlies lijdt. Nadat namens de familie voor de betoonde belangstelling en sympathie bedankt was, verlieten allen diep onder den indruk het kerkhof. [De vrije socialist 21-08-1920]
29-08-1920 Beemster Solidariteitsbazaar/geen titel fed. waterland I.A.M.V.[De vrije socialist 28-08-1920]
05-09-1920 Rotterdam Atheïsme en Theïsme Sajo Cursusvergadering. [De vrije socialist 04-09-1920]
11-09-1920 Emmer-Compascuum S.D.A.P.er, Communist of Anarchist
Alhier vond Zaterdag 11 dezer een vergadering plaats, uitgaande van de „Vrije Groep.” De zaal was geheel bezet. Als spreker trad op J. de Haas, van Amsterdam, met het onderwerp: „S.D. A. P.er, Communist of Anarchist”. De Haas wees op de bedriegelijke woorden „socialisatie”, op de gevaren van het autoritair communisme, om vervolgens aan te toonen dat de ideeën der anarchisten zich langzaam maar zeker verwerkelijken. Van de gelegenheid tot debat werd geen gebruik gemaakt. [De vrije socialist 22-09-1920]
12-09-1920 Ter-Apel Wat willen toch de anarchisten?
Feitelijk wel een beetje laat wil ik toch nog even melden, dat onze meeting, gehouden den 12 Sept. uitstekend geslaagd is. Bij de optocht door Ter Apel was een groot aantal menschen op de been. Op het meetingsterrein waren plm. 700 menschen. Rijnders van Amsterdam was natuurlijk niet gekomen. De heeren daar denken: kan ik, dan ga ik, en komt me het een beetje ongelegen uit, dan ga ik niet. Er werd dan ook door verschillende personen tegen Rijnders nog al erg gemopperd, (om geen erger woord te gebruiken !). Maar genoeg daarover; onze meeting is geslaagd. En voor Rijnders was de Haas van Amsterdam gekomen, die het eerst sprak, en daarna Mevr. Kolthek-Timmer, die een prachtige propagandarede hield. Voor den aanvang en in de pauze speelden de Sappemeerster muzikanten, zoodat het geheel genomen een prachtige meeting was. En nu vooruit jongens, laten we, als we kunnen, elkaar behulpzaam zijn in de propaganda. Hopelijk krijgen we nog meer van zulke dagen. [De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 30, 1920, no. 39, 25-09-1920]
Uit Ter Apel
De gezamenlijke „vrije groepen” in deze streek hielden Zondagmiddag, 12 September, een open luchtmeeting. Vooraf ging een optocht met muziek. De meeting zelf was zeer druk bezocht. Als eerste spreker trad op De Haas uit Amsterdam, welke het onderwerp behandelde: „Wat willen toch de anarchisten?” Deze sprak vooral, tegenover de parlementaire taktiek, den z e 1 f-verlossingsstrijd der arbeiders. Ook waarschuwde deze om de oude leuze: “geen man en geen cent” niet los te laten, door zich onder den invloed der gebeurtenissen in den nieuwen communistisch militairen maalstroom te werpen. De tweede spreekster, mevr. Kolthek—Timmer behandelde „De vrouw en het Militarisme”. Op de haar bekende wijze geeselde zij alle vormen van militairisme en duidde uitvoerig aan dat de vrouw als bron, als geefster van het leven, door de natuur alleen al reeds tegenover het militarisme is geplaatst. Zij besprak de gevolgen van het militairisme en de leugens van den oorlog, om in een uitvoerig betoog vooral de vrouwen op te wekken te strijden voor het anti-militarisme.[De vrije socialist 22-09-1920]
19-09-1920 Rotterdam Anarchisme als tegenstelling der dictatuur van het proletariaat [De vrije socialist 18-09-1920]
20-09-1920 Amsterdam Over de resultaten van het Herdenkingsavond Antimilitarisme in het buitenland I.A.M.V.
(…) Op de herdenkingsavond liet ook een mandolineclub zich naar genoegen hooren, terwijl Jo de Haas een causerie hield over de resultaten van het antimilitarisme in het buitenland. Er was een druk bezoek, want er moesten nog vele liefhebbers teruggestuurd worden. De avond kenmerkte zich door een goede gezelligheid. [De Toekomst; socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant 25-9-1920]
28-09-1920 Amsterdam Christendom en Maatschappij De Dageraad [De tribune 27-09-1920]
13-10-1920 Amsterdam Ferrer herdenking
De vergadering uitgeschreven door de „Ontspanningschool” ter herdenking van den moord op Francisco Ferrer is natuurlijk weer slecht geslaagd! Handwerkers Vriendenkring was niet half vol wie denkt er onder de zoogen. revolutionairen tegenwoordig ook nog aan de martelaren voor onze zaak? Het is alleen maar een clubje, een klein clubje getrouwen en ernstigen. De Haas en Rijnders voerden op de vergadering het woord. [De vrije socialist 16-10-1920]
31-10-1920 Amsterdam De diktatuur van het proletariaat I.A.M.V. [De vrije socialist 30-10-1920, De tribune 30-10-1920]
16-11-1920 Utrecht Herdenking D.N.
Ook hier had een herdenkingsvergadering plaats, waar kam. C. Kitz, als spreker optrad. Kam. J. de Haas zag, gezien de slechte opkomst, van ’t woord af. Kam. Kitz, herdacht onzen ouden kameraad eerstens als anarchist, verder als profeet; ten slotte als antimilitarist. Een woord van dank aan dezen spreker, die op een eenvoudige wijze zijn onderwerp behandelde. Hij heeft ons krachtig aangespoord, vooral ’t F. D.N-Fonds te steunen. Oorzaak van ’t niet slagen van dezen avond is, te weinig bekendheid aan deze zaak, geen één advertentie. Soit! Volgend jaar beter! Dat kunnen we zeggen: de C. P. heeft niet meegedaan, omdat de Vrije groep elke samenwerking met de heeren verbroken heeft. [De vrije socialist 01-12-1920]
17-12-1920 Amsterdam De dictatuur van het proletariaat, Jo in debat met M. Degen (C.P.)[De vrije socialist 11-12-1920]
25-12-1920 Den Haag Is er Vrede op Aarde (J. de Haas Openbare Kerstvergadering met G. Rijnders)
Uit Den Haag. Den eersten Kerstdag had er hier een openbare vergadering plaats waarin als sprekers optraden J. de Haas en G. Rijnders. De voorzitter opende de vergadering met een toepasselijk woord, er op wijzende, dat wij ook bij deze gelegenheid, als in de kerken het „Vrede op aarde” gepreekt wordt, wij, n.l. de V. S. Ver. en de afdeeling Den Haag van de I. A. M. V., ook bij elkander behooren te komen om tegen die huichelarij te protesteeren. Hij betreurt dat de opkomst niet is zooals zij behoorde te zijn.
J. de Haas treedt daarna als spreker op en trekt te velde tegen de „Haagsche Post”, die dezer dagen schreef dat er thans vredesgedachten onder het menschdom rondwaarden, maar niet vermeldde dat het slechts een week hoogstens in het jaar was, maar dat er 51 weken niets anders dan moord en diefstal in de wereld plaats had. Hij houdt verder een gloedvolle rede en zegt dat wij niet den vrede prediken maar den strijd, den strijd tegen deze huichelachtige maatschappij. Zoolang er verdrukten en verdrukkers zijn, moet de strijd gestreden worden. Daarna spreekt Rijnders en stelt geschiedkundig vast dat het Kerstfeest reeds duizenden jaren vóór het Christendom gevierd werd, dat de Christenen eigenlijk dien dag gestolen hebben, en dat hij ook beschouwd kon worden als de geboorte van het licht, van de zon, omdat de ouden uit vorige eeuwen inzagen dat de duisternis moet wijken voor het licht. Spreker geeselt de huichelarij van de Christenen, terwijl zij zich over de geheele wereld steeds meer bewapenen. Hij voorspelt een nieuwe oorlog, die vreeselijker zal zijn dan de vorige. En wat winnen de arbeiders bij elken oorlog? In de overwonnen landen zoowel als in de overwinnende landen lijdt het volk gebrek en ontbeering. In Frankrijk, België, Engeland, Italië, enz., de landen die gezegepraald hebben, heeft de werkloosheid een verbazenden omvang aangenomen. Ook in de landen die niet aan den oorlog deelgenomen hebben, grijpt de werkloosheid om zich heen, met alle ellende er aan verbonden. Spreker wijst ook op het gevaar waarin wij verkeeren als wij niet paraat zijn tegen nieuwe gezagsmachten, die ons op andere wijze weder zullen verdrukken. Ook deze spreker meent dat wij, zoolang deze maatschappij bestaat, geen vrede, geen welbehagen kunnen hebben, maar den strijd moeten aanbinden tegen alle gezagsinstituten. Twee personen gaven zich op voor debat. Een Christen-anarchist verkondigde de meening dat elk mensch in zich moest voelen den vrede en de broederschap en hij wees op de handelingen der apostelen, waarin geen armoede onder hen geleden werd, maar elk het zijne gaf wat hij bezat. G. Rijnders antwoordde dat hij met den debater mede kon gaan, maar deze moest niet vergeten, dat een patroon heel goedvindt dat men hem broeder noemt, maar als gij bijv. f. 3O verdient zal hij, om die reden, niet meer geven, hij blijft patroon. Philips Leoni was niet de meening van Rijnders toegedaan wat betrof de sovjet-republiek, Rusland en het roode leger. Hij verdedigt de toestanden aldaar omdat ze anders door de entente landen overrompeld zouden geworden zijn. Rijnders beantwoordt Ph. Leoni met eerst te wijzen op het binnensmokkelen van Lenin in Rusland en verder dat een bevolking van 160 millioen menschen geen leger behoeven te gebruiken, dan had ze heel gemakkelijk de ekonomische aktie ter hand kunnen nemen zooals ze dat in het Roergebied ook hadden gedaan en dan geloofde hij niet, wanneer dat voorbeeld in Rusland gevolgd was, de entente daar veel aan hadden kunnen doen. Nadat de sprekers voor hunne leerzame reden bedankt waren, werd de vergadering gesloten. Hoe jammer voor de weggeblevenen, die hebben veel gemist. [De vrije socialist 05-01-1921]
1921
09-01-1921 Arnhem De dictatuur van het proletariaat
Zondag j.l. hield de Soc. Ar. Prop. Club haar eerste Zondagmorgen bijeenkomst. Voor een niet groot, doch aandachtig luisterend publiek, sprak Jo de Haas over den strijd tusschen gezags- en vrijheidslievend socialisme, waarbij vanzelf ter sprake kwam „De dictatuur van het proletariaat”. Jo begon zijn rede met den strijd tusschen Marx en Bakunine, daarbij wijzende op de thans gangbare rneening, als zouden de strijdmiddelen door, Bakunine verkondigd, verouderd zijn, doch – dat dit niet waar is, alleen deze hebben langen tijd gesluimerd en door de internationale gebeurtenissen weder naar boven gekomen zijn, zoodat thans de strijd tusschen gezag en vrijheid weder opnieuw gestreden moet worden. Verder becritiseerde spreker de „vrijheid” die de arbeiders daar in Rusland onder bolsjewistisch regiem genieten, om tenslotte te bepleiten de leus der anarchisten: de vrije mensch in de vrije maatschappij. Voor het debat gaven zich drie personen op. Waren de beide eersten nog al zakelijk in hun debat, de derde hief een beetje bolsjewistisch geschreeuw aan door nietszeggende kleinigheden naar voren te brengen, om tenslotte zegevierend uit te roepen anarchisten zijn “contra. revolutionairen”. Tot genoegen der vergadering werden zij door De Haas beantwoord. En nu, maar weer gezorgd dat er spoedig een tweede bijeenkomst plaats vindt, en dan een beetje praten over gewelds-theorieën, want omtrent het systeem van geweld spookt het nog in vele hoofden en Jo is bereid, wanneer wij hem noodig mochten hebben, voor ons daarover eens te “boomen”. [De vrije socialist 15-01-1921]
12-01-1921 Landsmeer Geen titel:
Landsmeer De hier gevestigde afdeeling van de I.A.M.V. hield Woensdagavond in “Het huis der gemeente” een openbare vergadering. Als spreker trad op de bekende antimilitarist Jo de Haas. Deze zette op zeer duidelijke en beschaafde wijze uiteen, waarom dienstweigering noodzakelijk moet worden geacht. Op de rede volgde enig debat. De heer P. Kalf (communist) maakte de opmerking, dat het dienstweigeren niet het juiste middel is om het beoogde doel te bereiken. Spr. had ook voor dienstweigering in arrest gezeten, doch als hij nu nog voor het geval stond, zou hij in militairen dienst gaan, teneinde meer voor de dienstwering te kunnen doen. Daarna kwam een communist uit Amsterdam in debat. De beide debaters werden onder applaus der vergadering beantwoord. Vermeld zij nog dat een vaandel van de afdeling onthuld werd, hetwelk door de dames Oetelmans was vervaardigd. [De Waterlander, 1921-01-15]
Landsmeer. De afd. hield een openbare vergadering met J. de Haas, uit Amsterdam, als spreker. Op deze vergadering werd de afd. een vaandel ten geschenke gegeven, welke door eenige dames was vervaardigd. De voorzitter bedankte in een aangenaam speechje. [De wapens neder; maandorgaan van de Internationale Anti-Militaristische Vereeniging in Nederland, jrg. 17, no. 3, 01-03-1921]
28-01-1921 Hoorn Godsdienst of Vrije Gedachte
Voor de vereeniging „De Dageraad” alhier trad J. de Haas van Amsterdam als spreker op over het onderwerp „Godsdienst of Vrije Gedachte”. Het bezoek was goed te noemen. De Haas behandelde op duidelijke wijze de verandering waaraan de Godsvoorstelling in verband met de verandering der Maatschappij, steeds mank heeft gegaan…. Voorts toonde de Haas aan dat de redding der maatschappij slechts mogelijk was door den triumf der „vrije gedachte”. Een debat van een vijf (5)-tal personen veraangenaamde de vergadering ten zeerste. Voor deze jonge afdeeling was dit een zeer gunstige vergadering. [De vrije socialist 02-02-1921]
02-02-1921 Deventer De dictatuur van het proletariaat
DEVENTER. Dictatuur of Anarchie? De Vrije Socialisten hielden Woensdag 3 (=2, zie De vrije socialist 29-01-1921, lgj) Febr. een openbare vergadering, waarin J. de Haas met bovenstaand onderwerp zou optreden. En hij is opgetreden. Of hij erin geslaagd is verheldering te brengen, waar momenteel onder de arbeiders groote verwarring heerscht ten opzichte wat de arbeiders te doen staat in en na de revolutie, dat betwijfelen we ten sterkste. En daar komt het ten slotte toch op aan. Elk revolutionair is overtuigd, dat de revolutie onvermijdelijk is, om het kapitalisme omver te werpen.
Wat dan? Dat heeft ons de Haas niet aangetoond. Wel een afgeven op Rusland met zijn „ijzeren gecentraliseerde dictatuur”, wat als een bestrijding van de dictatuur moest beteekenen, doch er iets anders voor in de plaats te geven, dat kregen we niet. Vrije federalistische samenwerking, dat was het waar spr., voor te vinden was.
Brommert, voor het debat aanwezig, merkte op, dat de spreker feitelijk zijn onderwerp niet behandeld heeft; want door Rusland, dat de spits af moest bijten van de revolutie, als voorbeeld te nemen als de dictatuur van het proletariaat, terwijl de West-Europeesche arbeiders als lammelingen toezien, dat is geen werk. Spr. zette daarom zeer principieel, op wetenschappelijke gronden de beteekenis van de dictatuur uiteen. De arbeiders hebben niets aan holle frasen; zij moeten houvast hebben. De dictatuur aanvaarden de communisten als een noodzakelijkheid en naarmate de oude machten afsterven of zich oplossen, zal de dictatuur komen te vervallen.
De Haas repliceerende zegt, dat de anarchisten waarnemers zijn en daarna trekken ze hun conclusies. Een weg te wijzen, doen ze niet, doch een kapitalistische maatschappij geeft meer vrijheid dan de ijzeren dictatuur, zooals wij die in Rusland „kennen” en daar waarschuwt spr. voor. Brommert, nog even het woord krijgende, kan, onder luide interrupties, de aanwezigen toeroepen, dat de inleider van hedenavond beweert, dat uit deze kapitalistische maatschappij geen socialisme kan komen; na een revolutie door de dictatuur ook niet. Wanneer dan? Het gejoel en gekrijsch van stemmen (of argumenten?) als: „neem een glasien waeter”, :,,ie mut rokken antrekken”; „ie bin militarist”, enz.— dit harmonische schouwspel belette BR om verder te spreken. Dictatuur of Anarchie? Het slot van de vergadering bewees wie de overwinning had: de anarchie!
Intusschen moeten de arbeiders maar eens opletten, hoe al wat kapitalistisch is zich concentreert, terwijl de arbeiders elkaar in de haren vliegen. De teekenen der tijden gadegeslagen en rekening houdende met de werkelijkheid, dat zal ons steunen en tot elkander brengen.
De arbeiders zijn door de eeuwen aldoor bedonderd door demagogen, doch de tijd nadert, zooals wij nog steeds hopen, dat de arbeiders zelf eens gaan denken en leeren in te zien, dat ze onder de dictatuur van het kapitalisme steeds en meer en meer het kind der rekening zijn. En deze harde werkelijkheid zal des te meer zich wreken, naarmate de massa geen front maakt tegen de oorzaak van heel de misère: de kapitalistische overheersching. De arbeid als voorwaarde tot de instandhouding der samenleving — de dictatuur van het proletariaat tot onderdrukking van al wat wil parasiteeren op de arbeid van anderen. [De tribune: soc. dem. weekblad 12-02-1921]
21-03-1921 Amsterdam Een psychologische ontleding
Uit de Hoofdstad.— Groep „Ontwikkeling”. Voor deze met groep sprak j.l. Maandag J. de Haas met als onderwerp: „Een psychologische Ontleding”, voor een stampvol zaaltje en een aandachtig gehoor. Jammer, dat er niet meer personen in het zaaltje konden, tenminste voor dat onderwerp, dat danig spr. onder de knie had. Er volgde een amikale discussie met Broersma, Kloos en Molanus. [De vrije socialist 26-03-1921]
03-04-1921 Rotterdam Zielkundige ontleding Sajo en Soc. An. prop. club
Aan de hand van Reyndorp’s „In de greep van barbarisme” behandelde Jo de Haas „De zielkundige oorzaak van den oorlog”. De jeugdige inleider was zijn onderwerp volkomen meester. In goed gekozen bewoordingen en mooi Hollandsch betoogde hij, dat: wij niet zoo heel veel boven den fetisch aanbidder uit lang vervlogen tijd stonden; wij, althans het meerendeel, aanbidden den nieuwen god: de staat. Met alle kracht die in hem is, beweerde hij, dat: de mensch zich boven de omstandigheden moest verheffen; zoo min mogelijk er het slachtoffer van zijn. Zijn gehoor was geheel oor en ’t klaarblijkelijk met hem eens, daar niemand debateerde, niemand vragen stelde. ’t Doet bepaald prettig aan, zooveel jonge, flinke krachten naar voren te zien komen We vergeten dan voor een oogenblik de ferme kerels van voorheen, die onze gelederen verlieten om zich te scharen aan de zijde der staatsaanbidders, zij ’t dan om den broode. Herman Bakhuis [De vrije socialist 09-04-1921]
05-04-1921 Hoorn Het Katolicisme een gevaar voor de samenleving
Verslag van de groote openbare Cursusvergadering van de Vrijdenkersvereeniging „De Dageraad”, gehouden in de „Witte Engel’ op 5 April. Met een woord van welkom en de mededeeling, dat éen der uitgevers te dezer plaatse, de advertentie dezer vergadering niet wilde opnemen, opent de voorzitter de zeer druk bezochte bijeenkomst. In een zeer uitvoerige rede behandelde daarop de spreker, de heer J. de Haas, het onderwerp: „Het Katolicisme een gevaar voor de samenleving”. Spr. begon met te schetsen de ontvankelijkheid van de kinderziel voor indrukken en de wijze waarop de R. kerk hiervan gebruik maakte. Als een moeder dagelijks haar kind de handjes laat vouwen zal het deze gewoonte later moeilijk kunnen afleeren. Komt het kind op een leeftijd, dat het vraagt „waarvoor doen we dat?” dan zal men zeggen „wij bidden tot God.” Even ongerijmd als het zijn zou het kind te spreken over de planeet Saturnus of andere hemellichamen, waarvan het zich geen voorstelling kan vormen, even ongerijmd noemt spreker het van iets te gewagen, wat nog onbegrijpelijker is. Het is duidelijk dat de Katholieke kerk het kind vanaf de geboorte onder hare vleugelen wil hebben, waarvoor zij op jeugdigen leeftijd heeft ingesteld de communie, een instelling die ook ver gaat boven het begrip van het kind. Spreker beschouwt de plichten, die de R.kerk haar volgelingen oplegt, als een dwangbuis, waardoor men z’n gedachten niet vrij kan laten gaan. Als we terugdenken aan den tijd van de inquisitie, dan moeten we toegeven, dat we nog heden leven onder dezelfde dwang. In 1901 heeft zekere Baus (P? lgj) nog durven schrijven, dat waar de omstandigheden het toelieten de Ketters met den dood moesten worden gestraft. Spreker noemt voorbeelden van de wijze waarop anders denkenden door de Katholieke geestelijkheid worden bejegend. De Roomsche kerk is er steeds op uit om te isoleeren. Spr. leest een citaat voor uit het bekende ,,Dompertje” dateerende van 1911, waarin kinderen werden gewaarschuwd voor den omgang met andersdenkenden. Na de Haagsche tramstaking in 1914 schreef een Roomsch orgaan dat er voor gewaakt moest worden dat de samenwerking niet in verbroedering zou overgaan. Steeds worden door de Katholieke kerk de schapen gescheiden en de tegenstelling getoond tusschen de kinderen Gods en de menschenkinderen. Er verrijzen R.K. schouwburgen, R.K. marktvereenigingen, R.K. bollekweekersvereenigingen, R. K. geitenfokvereenigingen en zelfs R.K. voetbalvereenigingen. In een reglement van de laatste leest spreker een artikel voor wat bepaalt dat het lidmaatschap vervalt door het niet nakomen van R.K. plichten en door het omgang hebben met meisjes van een ander geloof. Toen in ons land werden opgericht de padvindersvereenigingen zag de R.K. geestelijkheid hierin kwaad door dat dit zou veroorzaken gestadige en vertrouwelijke omgang met anderen. Vandaar dan ook de oprichting van R.K.padvindersvereenigingen. Toen in Medemblik de R.K. marktvereeniging werd opgericht, schreef O. Crt. 27—3—14: „Wij gevoelen ons veilig onder de leiding van den Paus en onze priesters” maar ze vergaten dat de aangeslotenen bij de R.K. marktvereeniging ook het geld opstaken van andersdenkenden die de kool aten. De Nederlande (sic!) zegt dat in Alkmaar de victorie begint maar voor de Katholieken begon toen de nederlaag. Het onderwijs kon toen niet meer gelijkluidend zijn. Bruno en Galilei zijn vermoord en verbrand omdat zij tegen de stelling van de Katholieke kerk, dat de aarde het middelpunt van het heelal was durfden beweren dat de zon in het middelpunt stond en eerst in 1835 werd van de Heilige Stoel verklaard dat ook de Katholieken mochten gelooven dat de aarde draaide. In 1908 werd op een Katholiekendag in Haarlem het nut bepleit om R.K. leeszalen te openen maar alleen dan wanneer er ook socialistische of neutrale leeszalen waren. Ook dit, zegt spr., wijst er weer op dat het te doen is om de schapen afzonderlijk te houden. Al deze dingen worden gebruikt met een zeker doel. Als men het volk zich vrijelijk laat ontwikkelen heeft men geen macht, een macht die niet alleen wordt uitgeoefend op kerkelijk maar ook op politiek terrein. Het is bekend dat in ons land voor een R.K. candidaat reclame gemaakt is door te zeggen dat men bij het stemmen op hem in den hemel zou komen. Dat de Katholieke organisatie doorwerkt bewijst ook het feit dat van de 150 groote huizen die hier staan de laatste jaren 26 in Katholieke handen zijn overgegaan, dat de grond hier in den omtrek hoe langer hoe meer het eigendom wordt van de R.K. Kloosters: worden opgericht, groote winkelhuizen verrijzen, alles van Roomsch kapitaal. Rome is geworden een staat in den Staat en dit is volkomen in de lijn van de R.K.machthebbers. Als een staaltje van macht moge dienen dat priesters niet voor de rechtbank gedaagd mogen worden alvorens de bisschop is geraadpleegd. Bij het huwelijk zelfs heeft dc Kerk het recht hinderpalen in den weg te leggen. Steeds is men brutaler opgetreden. In 1917 is door den Paus een nieuw decreet uitgevaardigd waarbij gemengde huwelijken (2.9 clandestien) onder zekere voorwaarden voor de niet R. K. partij mogen gesloten worden. Zelfs de wetenschap wordt openlijk verdoemd. Spr. verklaart dit aan de hand van een citaat of van een zekere stelling waarin staat dat priesters moesten zweren als zij hun ambt aanvaarden eeuwenoude dogma’s te zullen handhaven en geen rekening te houden met de wetenschap. In den tijd van de Spaansche griep werden er groote processies gehouden om deze ziekte te bezweren. In den tijd van het mond- en klauwzeer trachtte men met wijwater het kwaad te ontkomen. Wanneer spr. nagaat wat de resultaten zijn van het gescheiden houden der schapen dan wijst hij in verband met statistieken op het feit dat in verschillende Belgische provincie’s maar ook in ons land het grootste aantal analphabeten Roomsch is. Spr. beziet het alcoholvraagstuk en ofschoon de R.K. steeds praten over de onzedelijke leer van anderen, is ze er tot heden niet in geslaagd aan te toonen dat zij op het hoogste zedelijk niveau staat. De crimineele statistieken geven eenzelfde verschijnsel. Uit een orgaan getiteld: Roomsch leven, citeert spreker: Wat is een vrijdenker? Een misdadiger, want alle moordenaars en dieven van professie zijn het. Maar het is Eindhoven waar niet lang geleden het politiecorps moest worden uitgebreid en nog onlangs heeft Mr. Bongers aangetoond, dat op 100.000 menschen 416 R.K. misdadigers zijn tegenover 308 Protest., 212 Isr. en 84 Vrijdenkers. Het verbod van het vrije onderzoek is de rots waarop de Katholieke kerk staat. In Eindhoven waar onlangs 2 maal per week een blad verscheen, genaamd de Vrije Socialist, werd door de geestelijkheid een ernstige waarschuwing gericht en het lezen van dit blad als zware zonde beschouwd. Spreker zegt verder, dat de kracht van de R.K. ligt in vertooning en hij noemt dan de verschillende vormen die bij de Katholieken bestaan en keurt vooral het kweeken van bijgeloof sterk af. Het voorstellen van de Heilige Antonius als wonderdoener noemt spr. ergerlijk en zegt dat dit misbruik maken is van de domheid en onwetendheid van de massa. Dc oorlog werd door de R.K. een geesel Gods genoemd, maar ook werden medailles verkocht die heilig verklaard werden en den drager konden beschermen tegen verwonding of dood. Als de geesel Gods nu afgeweerd kon worden door een stukje blik, dan was voor spr. de geesel waardeloos. Onlangs heeft men ontdekt dat uit het gebeente van een oude Heilige vocht kwam. Men heeft het geraamte in een kist gelegd en het vocht was tegen betaling in fleschjes verkrijgbaar. Spreker gaat voort met aan te toonen dat de Katholieke kerk steeds vijandig heeft gestaan tegenover de menschheid en besluit met de opwekking om mee te strijden voor de vrije gedachte, teneinde de menschheid te brengen op een hooger peil van zedelijkheid en beschaving. Van debat werd geen gebruik gemaakt. Met een woord van dank aan spreker en aanwezigen sloot de voorzitter de bijeenkomst. [Nieuwe Hoornsche courant 06-04-1921]
Uit Hoorn. Voor de tweede maal in dit jaar trad voor de vereeniging „De Dageraad” als spreker op J. de Haas van Amsterdam op Dinsdag April, met het onderwerp: „Het R. Katholicisme een gevaar voor de samenleving.” Voor dit stille en nogal Roomsche stadje geruchtmakend. Was de vorige vergadering, de eerste aldaar van de Dageraad sedert haar korte bestaan, goed geslaagd, deze tweede overtrof verre de verwachting. De groote vergaderzaal, waar de schotten uitgenomen moesten worden, was spoedig zoo vol dat niemand meer werd toegelaten en nog wel een vijftig menschen werden teruggestuurd. Onder de bezoekers vele roomschen. De Haas behandelde: De Roomsche dwangbuis opvoeding, het afschuwelijke isolement tusschen „de kinderen Gods” en ,,de kinderen des menschen”. Verder de vijandschap van Rome tegenover de volksontwikkeling en de wetenschap, en de Roomsche zedeleer wat betreft waarheid en huwelijk. Ten slotte toonde de Haas aan dat Rome is een Staat in den Staat en alszoodanig staande boven en buiten de wet. Voor debat was geen enkele liefhebber, alhoewel het Roomsche Amst. gemeenteraadslid de Wolf verwacht was. De plaatselijke pers had natuurlijk de advertentie voor deze vergadering geweigerd. Voor Dageraad was het niettemin een schitterende avond. [De vrije socialist 13-04-1921]
12-04-1921 Den Haag Een maatschappij met of zonder God
Nog een debat-vergadering. Dinsdag j.l. had een debatvergadering plaats, waar het onderwerp „een maatschappij met of zonder god” door J. de Haas en M. W. Smink, leider der stadszending, werd behandeld. Plaatsruimte belet ons er veel van te zeggen, we volstaan dus hier mee: J. de Haas hield een mooi betoog voor een wereldbeschouwing zonder god, waarbij hij ’t verderfelijke van de huidige samenleving daarstelde, welke een goddelijke heet. Ik moet zeggen den heer Smink nog nooit zoo verslagen te hebben beleefd, deze bepaalde zich er bij overal een grap van te maken, waardoor hij (dit zal wel blijken) zich op den duur onmogelijk maakt. Hij gaf blijk, gelukkig te zijn wanneer zijn tijd er op zat. [De vrije socialist 16-04-1921]
26-04-1921 Amsterdam Geen titel/over de bomaanslag
Verg. van Sajo, Fed. Soc. Anarch. 5 minuten per spreker over de verkiezingen [De tribune 23-04-1921]
01-05-1921 Purmerend Tegen het Militarisme De Fed. Waterland der I.A.M.V.
Sprekers B. de Ligt, Aug. Rosseau, Jo de Haas, C. J. Akkerman. [De Arbeid/Nas 16-04/De Wapens Neder 01-05-1921]
Vervolgens sprak de heer Jo de Haas te Amsterdam, die hoofdzakelijk er op wees hoe het militairisme door het kapitalisme in stand wordt gehouden, zooals hij met tal van voorbeelden trachtte aan te toonen. [De Waterlander 7 mei 1921]
04-05-1921 Rotterdam Godsdienst of vrije gedachte Sajo(debat met ds. M.W. Smink)
Uit Rotterdam. — Woensdagavond debatteerde onze jeugdige vriend Jo de Haas met den heer Smink over: „Vrije gedachte en godsdienst”. Op het gesprokene ingaan verbiedt mij ’t gebrek aan plaatsruimte. Bepalen we ons derhalve tot den gemaakten indruk der opponenten. Was de Haas zich bewust van den ernst zijner taak, de heer Smink dacht gewis aan ’t volkswoord „’t Is een wijs man, die voor gek kan spelen”; zelden toch zag ik een clown zijn rol met zo veel vuur en enthousiasme afspelen, zij ’t dan ook zo nu en dan een pittige uitdrukking bezigend. Hij toonde zich meér thuis in ’t Jordaansch (plat Amsterdamsch) dan in de tale Kanaäns. Was zijn doel ons te doen lachen dan bereikte hij dat doel triumphantelijk; ons het godsbestaan verklaren evenwel, deed hij niet. ‘k Houd mij stellig overtuigd dat, waren er ernstige gelovigen aanwezig, zij zeer zeker een minder gunstige opvatting van spreker’s betoog mede naar huis namen. Enfin! ’n Gezellige avond was ’t. HERMAN BAKHUIS [De vrije socialist 11-05-1921]
04-05-1921 Amsterdam Waarom Anti-Militarisme I.A.M.V. afd. Amsterdam Ook J. M. de Boer: Geen man, geen arbeid en geen cent voor het militarisme [De toekomst 30-4-1921]
15-05-1921 Amsterdam Antimilitarisme of militarisme I.A.M.V. ook: Jos Giesen, Pinksterfeest en anti-militairisme [De toekomst 14 mei 1921]
06-06-1921 Amsterdam Burgerlijke vredespolitiek/mil. en vakbeweging.[Arbeid/NAS 04-06-1921]
26-06-1921 Amsterdam Opent een tentoonstelling De toekomst Ontspanningsschool [„Hoop der Toekomst” 25-06-1921]
27-06-1921 Amsterdam Protestverg. Herman Groenendaal
Maandagavond was er een zeer druk bezochte vergadering in „Handwerkers Vriendenkring”, uitgeschreven door de verschillende revolutionaire vereenigingen. Niet minder dan zes sprekers, Albert de Jong, Constandse, De Haas, geestdriftig en verontwaardigd, Rosseau, Spanjer en Rijnders wat meer bezadigd. Albert de Jong schetste het gebeurde van Zondag in Den Haag, alsmede den toestand van Groenendaal en zeer verontwaardigd waren de aanwezigen toen ze vernamen dat de moeder van Groenendaal een telegram had ontvangen, mededeelende dat haar zoon het hospitaal had verlaten, ze was natuurlijk daarom zeer verheugd, later bleek echter, dat Groenendaal wel het hospitaal had verlaten, maar om naar de gevangenis te worden gebracht. Constandse en De Haas spoorden aan tot een persoonlijke opoffering in verband met de zaak Groenendaal. Spanjer spoorde aan tot deelname aan de arbeidersbeweging, zoo mogelijk tot de staking. Rijnders zette uiteen in hoe moeilijk parket de regeering stond. Tijdens het spreken van den laatste was men nog al rumoerig in de zaal. [De toekomst; socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant 2 juli 1921]
De zaak Groenendaal De Amsterdamsche Protestvergadering is goed geslaagd. „Vriendenkring” was meer dan vol. Gesproken werd door De Jong, De Haas, Constandse, Rosseau, Spanjer en Rijnders. Besloten werd niet te demonstreeren, daar de circa 700 menschen die opgekomen waren weerloos blootgesteld zouden worden aan de politie-ellendelingen. [De vrije socialist 29-06-1921]
De zaak Groenendaal Stampvolle vergadering in Amsterdam. Gisteren- Maandagavond had in de ,,Vriendenkring” te Amsterdam de door revolutionaire organisaties aangekondigde protestvergadering plaats onder de leuze: ,,Groenendaal moet Vrij”! De meeting was stampvol. Buiten was een groote politiemacht opgesteld, doch aan deze werd geen gelegenheid gegeven op te treden. Het woord werd gevoerd door voorzitter Bot, Alb. de Jong, Rijnders, de Haas en Spanjer. Vanwege het PAS zijn de revolutionaire arbeiders opgeroepen tot een meeting op het Parkschouwburgterrein hedenmorgen 11 uur, d.w.z. oproep tot staking. Oproep van het P.A.S. tot massa-staking. [De tribune: soc. dem. weekblad 28-06-1921] Ook in De tribune van 29-06-1921 over deze meeting: Hierna spraken nog Rosseau en De Haas, die mede in heftige bewoordingen tot verzet opriepen.
28-06-1921 Den Haag Protestverg. Herman Groenendaal Gisterenavond is in den tuin van het Volksgebouw weder een protestvergadering gehouden tegen het gevangen houden van den principieelen dienstweigeraar Herman Groenendaal. Sprekers waren de heeren Akkerman uit Leiden, Jo de Haas uit Amsterdam. Eckhardt uit Rotterdam, J. Bot Jr. uit Amsterdam en mevr. Kolthek—Timmer, alhier. Men stond in den tuin dicht opeengepakt. Begonnen werd met de Internationale. Voorzitter Spierdijk sprak een openingswoord, waarna optrad de heer Bot, die den — elders beschreven — toestand te Amsterdam uiteenzette en het vertrouwen uitsprak, dat er ook onder de Haagsche arbeiders spoedig een staking zal uitbreken. Hij deelde mede, dat Dinsdag een nieuw blad zal verschijnen: De Dienstweigeraar. De heer Akkerman herinnerde er aan, dat de Minister van Oorlog Zondag niet thuis gaf, toen een deputatie hem te spreken vroeg en sprak een woord van protest in dezen tot allen, die medehelpen tot het instandhouden van den slavendienst. Herman Groenendaal roept de menschen op, een uitspraak te doen. Hij bezit zooveel karakter, dat hij liever dood is, dan te staan onder de heerscherskliek van het militarisme. Spreker was van meening, dat men in deze maatschappij niet op een hoogen trap kan komen zonder zijn mensch-zijn overboord te werpen. Hij zou willen, dat reeds morgen de staking zou ingaan, die niet mag eindigen vóór alle dienstweigeraars vrij zijn. De heer de Haas bracht een groet over van de anarchistische jongeren in Amsterdam en wees er op, dat wij niet met een Staat of met een Christus te maken hebben, doch alleen met het hoogmenschelijke. De daad van Groenendaal achtte hij een stuk anarchistische propaganda. Wij gaan niet terug, omdat hij niet terug gaat, omdat zijn geest de onze is. Aan de „politiespionnen”, in de vergadering, geeft spr. in overweging te rapporteeren, dat Groenendaal niet alleen levend moet terugkeeren, maar ook snel. Indien dit niet gebeurt, zal deze daad gewroken worden. Spr. wekte op tot algemeene werkstaking en algeheele dienstweigering. De heer Eckhardt wilde niet alleen demonstratie, maar de daad. Hij besprak het optreden van de politie van Zondag en wees er op, dat er geslagen is op de meest onrechtvaardige wijze. Er zijn menschen gemarteld, die totaal onschuldig waren en achtte een politie-dienaar, die een weerlooze slaat, nog beneden een vadermoordenaar. Spr. waarschuwde de autoriteiten, dat we hier staan aan den vooravond van een Spaansche beweging en zou in staat zijn minister Pop, indien hij hem naast het sterfbed van Groenendaal zag staan, te wurgen. Hij hoopte dat spoedig een conferentie zal worden belegd met het N.A.S., waarop de algemeene staking zal worden afgekondigd. Dan alleen zal de Regeering moeten zwichten. Mevr. Ko1thek- Timmer wees als moeder van eenige zonen er op, dat de minister aan de moeder van Groenendaal gezegd heeft: Als dit zijn overtuiging is, laat hij dan den moed hebben, daarvoor te sterven. De moeder van Groenendaal heeft een leven van lijden gehad, haar zoon was de eenige lichtstraal, voor haar. Deze moeder vraagt aan u het leven van haar zoon. Zij deelde mede. dat de heer de Ligt op weg naar de vergadering is gearresteerd. Hierna verliet men den tuin.[Het Vaderland: staat- en letterkundig nieuwsblad 29-06-1921]
30-06-1921 Amsterdam Groenendaal Jo spreekt: roept op AIMV tot dw-en en alg. werkstaking Maandagavond was er een zeer druk bezochte vergadering in „Handwerkers Vriendenkring”, uitgeschreven door de verschillende revolutionaire vereenigingen. Niet minder dan zes sprekers, Albert de Jong, Constandse, De Haas, geestdriftig en verontwaardigd, Rosseau, Spanjer en Rijnders wat meer bezadigd. Albert de Jong schetste het gebeurde van Zondag in Den Haag, alsmede den toestand van Groenendaal en zeer verontwaardigd waren de aanwezigen toen ze vernamen dat de moeder van Groenendaal een telegram had ontvangen, mededeelende dat haar zoon het hospitaal had verlaten, ze was natuurlijk daarom zeer verheugd, later bleek echter, dat Groenendaal wel het hospitaal had verlaten, maar om naar de gevangenis te worden gebracht. Constandse en De Haas spoorden aan tot een persoonlijke opoffering in verband met de zaak Groenendaal. Spanjer spoorde aan tot deelname aan de arbeidersbeweging, zoo mogelijk tot de staking. Sanders zette uiteen in hoe moeilijk parket de regeering stond. Tijdens het spreken van den laatste was men nog al rumoerig in de zaal. [De toekomst: socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant, jrg 29, no. 14, 02-07-1921]
De zaak Groenendaal AMSTERDAM. Door een „groep Anti-Militaristen” werd Donderdag in gebouw „Handwerkers Vriendenkring” een openbare vergadering belegd. De vergadering was druk bezocht. Het woord werd gevoerd door Alting, mevr. Kolthek-Timmer, Kloos en De Haas, terwijl Mesman eenige gedichten voor droeg. Mevr. Kolthek declameerde het gedicht „Aan Herman Groenendaal”, gedicht door F. W. v. d. Mee. Dit gedicht werd in de zaal gecolporteerd ten bate van de actie tot invrijheidsstelling der dienstweigeraar. Deze collecte bracht ruim – 34 op. [De tribune: soc. dem. weekblad 01-07-1921]
01-07-1921 Leiden Protestmeeting Groenendaal/De Ligt moeten vrij
Vrijdag 1 juli hield de afd. van de I.A.M.V. een meeting op „De Burcht”. Ongeveer 1000 menschen hadden aan den oproep gehoor gegeven om te protesteeren tegen de gevangenhouding van Herman Groenendaal e.a. Ds. De Jong, Jo Meijer, Constandse en De Haas voerden het woord en wezen op de beteekenis van de daad van Groenendaal. De afd. Leiden der S.D.A.P. had een sympathiebetuiging gezonden met het doel van deze meeting, dat voor de secr. P.A.S. aanleiding was, om een woord van opwekking te richten tot de aanwezige modern georganiseerde arbeiders, om van deze sympathie daadwerkelijk blijk te geven, door Maandag 4 Juli des middags 2 uur aanwezig te zijn in den tuin van het Volksgebouw te Den Haag. Wij hebben ze daar echter, op een enkele na, niet gezien. Van sympathie gesproken! [De arbeid; weekblad van het Nationaal Arbeidssecretariaat in Nederland, jrg 16, 1921, no. 28, 09-07-1921]
Protestmeeting te Leiden
Vrijdagavond was op „Den Burcht” te Leiden een protestmeeting georganiseerd tegen dc behandeling van de dienstweigeraar Groenendaal en de gevangenneming van ds. De Ligt, door de afd. Leiden van de LA. M. V. De afd. Leiden van de S. D. A. P. had voor deze bijeenkomst een sympathiebetuiging gezonden. Een groot aantal belangstellenden en nieuwsgierigen vulden de groote open ruimte. Als sprekers traden achtereenvolgens op de heeren ds. A. R. de Jong te Bussum, A. Constandse, Jo Meijer uit den Haag en Jo de Haas uit Amsterdam, die de houding der regeering critiseerden, de invrijheidstelling van Groenendaal en van ds. De Ligt eischten, waarna een motie in dien geest werd aangenomen, die naar de regeering zal worden opgezonden. Ten slotte werd tot een solidariteitsstaking aangespoord en de aanwezige arbeiders opgewekt Maandag aan de Provinciale meeting in Den Haag deel te nemen. Er was een sterke politiemacht op de been. [De tribune: soc. dem. weekblad 05-07-1921]
03-07-1921 Emmer-Compascuum De roeping van den vrijdenker (Ook Constandse en W. Postma) [De arbeider 2 juli 1921]
03-07-1921 Noordscharwoude De Hongerstaking van Groenendaal I.A.M.V. [De vrije socialist 02-07-1921]
Uit Langendijk/Noordscharwoude We hadden hier Zondag een goedgeslaagde meeting met de Haas en Akkerman als sprekers. Beide sprekers hadden een aandachtig gehoor. Hopen wij dat deze bijeenkomst ook hier in de buurt kracht en nieuwen strijdlust brengt.[De vrije socialist 09-07-1921]
04-07-1921 Deventer Protestmeeting Groenendaal
Een schitterende vergadering. De Deventer Bestuurdersbond en de afd. I.A.M.V. belegden Maandag 4 dezer een protestvergadering in H.U.Z., waarin B. Lansink Sr. en J. de Haas de zaak Groenendaal bespraken. Beide sprekers hielden een schitterende rede, welke telkens door applaus van pl.m. 600 mannen en vrouwen, werd onderbroken. Lansink nam scherp stelling tegen de reactie en haar aanhang. Na eerst de confessioneele organisaties op hun nummer te hebben gezet, nam hij na lezing van enkele citaten uit „Het Volk” de S.D.A.P. en haar bijwagen het N.V.V. ongemakkelijk onder handen. Deze helden, die alles op het papier hebben, toonen zich weer in hun ware gedaante. In plaats naast ons te komen, met ons deze gelegenheid te benutten, niet alleen om Herman Groenendaal en de andere dienstweigeraars uit de klauwen van het monster militarisme te verlossen, om tegen den in aantocht zijnde oorlog en de groeiende reactie, een dam op te werpen, worden de lezers hunner „bladen” vergiftigd met artikelen, waarvan de bedoeling is: steun aan de reactie. De voorzitter sloot deze vergadering met voor te stellen adhaesie te betuigen aan de protesttelegrammen van het N.A.S. en de J.A.M.V. Kameraden, deze vergadering moet den inzet zijn van deze actie. Wanneer ge mocht worden opgeroepen, wij zeggen met Lansink, niet om te applaudisseeren, maar om de daad te toonen dan rekenen wij op U! Wij roepen met De Haas: Herman Groenendaal moet vrij! [De arbeid, NAS, 9 juli 1921]
04-07-1921 Amsterdam Dienstweigeren en I.A.M.V. Dienstweigeraars [De vrije socialist 02-07-1921]
05-07-1921 Amsterdam Protestvergadering
Herman Groenendaal moet vrij. De opheffing van de staking der bouwvakarbeiders en metaalbewerkers had bij een aantal strijden voor de invrijheidstelling van Herman Groenendaal de vrees tengevolge gehad, dat de actie daardoor zou verslappen en dientengevolge was door hen in allerijl een openbare vergadering in Handwerkers Vriendenkring belegd, teneinde te voorkomen dat de actie hierdoor schade zou lijden, maar onverzwakt en nog scherper zou worden voortgezet. Dat velen er zoo over dachten, bleék uit de groote opkomst en de geestdrift der opgekomen mannen en vrouwen. Als sprekers traden op Altink, mevrouw Kolthek—Timmer, Kloos en De Haas. Vooraf echter deelde Bot mede de aanleiding van de opheffing der proteststakingen, waaruit bleek dat het niet was geschied door gebrek aan strijdlust, doch alleen omdat men zich gereed wilde maken voor de op Maandag jl. geproclameerde proteststaking, om daaraan dan met des te meer kracht deel te nemen. Het waren vooral de redevoeringen van mevrouw Kolthek—Timmer en De Haas, die onder doodsche stilte werden aangehoord en die van eerstgenoemde wekte zoo groote geestdrift, door hare scherpe aanvallen op de autoriteiten en hare warme verdediging van de zaak Groenendaal, dat de vergadering oprees en de Internationale uit volle borst liet weerklinken. Bij de krachtige opwekkingen van alle sprekers om de strijd tot het laatste en uiterste vol te houden, voegen wij met de meeste aandrang ook de onze. [De toekomst 9 juli 1921]
05-07-1921 Zaandam I.A.M.V.
(Schermerhorn verhinderd). In zijn plaats sprak Jo de Haas welke o.a. de leugens van de burgerpers ontrafelde als zou Groenendaal de kunstmatige voeding met een glimlach op het gelaat zich laten welgevallen en verder het naar oorlogdrijven der tegenwoordige regeering uiteenzette en daarbij de beteekenis van het Djambi-avontuur en de beteekenis der olie voor het kapitalisme uiteenzette, benevens het oorlogsgevaar wat daaraan door de Nederlandsche arbeidersklasse was verbonden. Natuurlijk kon je van deze Had-je-me-maar-ist niet verwachten dat die zich tot zoodanige hoogte op kan werken als b.v. De Ligt – die in het laatste no. van De Wapens Neder schreef: Het is in de Tweede Kamer alleen v. Ravensteijn geweest, die van den beginne af aan de internationale beteekenis van de regeringsvoorstellen om de Djambische olie aan de Bataafsche, d.i. aan de Royal d.i. aan de imperialistische Engelsche wereldmacht toe te kennen, volkomen doorzag. Maar zoals gezegd is, het zou dwaasheid zijn dergelijke vermelding en waardeering van vaststaande feiten van deze Had-je-me-maar-isten te verwachten. [De tribune: soc. dem. weekblad 12-07-1921]
Rectificatie. We lezen in „de Toekomst”: In „De Tribune” van Maandag 11 dezer wordt Jo de Haas naar aanleiding van een meeting in Zaandam uitgemaakt voor Had-je-maar-ist. Deze schandelijke aanduiding is abuis. Het was Jo de Haas die direct zich tegen het Had-je-me-maar-parlementarisme van Rijnders c.s., verzette. Jo de Haas treft allerminst blaam aan dergelijk geknoei te hebben meegewerkt.” De gewraakte uitdrukking in de Zaandamsche correspondentie was ons ontgaan. Onze Zaandamsche correspondent heeft zich inderdaad vergist. We herstellen hiermede deze fout. [De tribune: soc. dem. weekblad 18-07-1921]
07-07-1921 Oudkarspel protestverg. HermanGroenedaal Vrije jeugdverbond Winkel/Langedijk
Daartoe uitgenodigd door de groep Winkel-Langendijk van het Vrije jeugdverbond trad Donderdagavond voor een vrij talrijk publiek op Jo de Haas van Amsterdam, met het onderwerp Herman Groenendaal moet vrij. In een mooie rede schetste de spreker het ontstaan van het kapitalisme en in verband daarmee. de toename van bet militarisme, en hoe de concurrentiestrijd van het kapitalisme steeds tot oorlog geleid heeft en in de naaste toekomst tot een nieuwe wereldoorlog leiden zal. Dat de komende oorlog er spoedig zal zijn, en de petroleumbronnen in Djambi daarbij de grootste rol zullen spelen, waardoor ons land er zeker bijbetrokken zal zijn was spreker’s heilige overtuiging. Het eenige middel, aldus spreker, om aan den oorlog te ontkomen is het weigeren van allen arbeid, welke in verband met oorlog en militarisme staat. Geen man, geen cent en geen. arbeid moet het parool zijn. Na de pauze zette spreker de houding van Groenendaal in den breede uiteen en wees er op, dat dit geen persoonlijke zaak is, doch met het vrijkomen van Groenendaal moreel het militarisme geknakt zal zijn. Niet alleen in zijn, doch vooral in algemeen belang zal het noodig zijn, dat Groenendaal spoedig vrij komt. Laat men hem doodhongeren, heeft de regeering deze moord op haar geweten en zal het aantal dienst- en voedselweigeraars meer en meer gaan toenemen, laat men hem vrij, is nu reeds zijn leven geknakt, doch zal moreel de strijd tegen het militarisme gewonnen zijn. Daarom dan ook is dit een geval van zeer veel belang. Steunt ons hem vrij te krijgen en steunt ons in onzen strijd tegen het vervloekte militarisme.[Schager Courant 9 juli 1921]
10-07-1921 Den Haag Geen titel:
Zondag 10 Juli e. k. wordt door het -N. A. S. en I. A. M. V. ’s middag 2 uur een groote landdag gehouden te ’s Gravenhage in den tuin van het „Volksgebouw” Als sprekers zijn uitgenoodigd: Schermerhorn, Kolthek, De Jong, D. S,; Mvr. Kolthek-Timmer; Akkerman, Lansink sr, De Haas; Rosseau; Lansink Jr.; Spanjer. Dien dag moet het daveren van protesten tegen de door de Nederlandsche machthebbers gepleegde gewelddaden. Organiseert fiets-, boot- en autotochten, Zorgt dat duizenden aanwezig zijn. Het Bestuur. [De toekomst; jrg 29, no. 15, 09-07-1921]
16-07-1921 Koog aan de Zaan Protest tegen gevangenhouden dw-ers
Zaterdag 16 Juli hield het P.A.S. Zaanstreek in samenwerking met alle revolutionaire groepen een protestmeeting te Koog aan de Zaan, tegen de gevangenhouding van de dienstweigeraars en De Ligt en De Jong. Vervolgens werd de houding der Nederlandsche regeering, inzake het Djambi-schandaal scherp belicht. Het eerste onderwerp werd door mevrouw Kolthek—Timmer en Joh. de Haas, op een zeel duidelijke wijze uiteengezet. Het tweede onderwerp zette Dr. van Ravesteijn (Rotterdam) of een schitterende wijze, zeer tot genoegen van de aanwezigen uiteen. Ten slotte werden alle aanwezigen opgewekt niet te rusten alvorens het kapitalisme omvergeworpen en een socialistische samenleving, waar brood en vrijheid is voor allen, gevestigd zal zijn. S. [De tribune: soc. dem. weekblad 21-07-1921. Zelfde tekst in De arbeid; weekblad van het Nationaal Arbeidssecretariaat in Nederland, jrg 16, 1921, no. 30, 23-07-1921]
20-07-1921 Heerhugowaard Herman Groenendaal moet vrij I.A.M.V.
UIT Heerhugowaard. Over de afd. H.H.W. en Oterleek van de I.A.M.V. trad gisterenavond in het lokaal van den heer Rus de heer Jo de Haas uit Amsterdam als spr. op met het onderwerp: ,,Herman Groenendaal moet vrij”. Een niet groot doch met aandacht luisterend publiek volgde den spreker, die kalm en zakelijk zijn onderwerp behandelde. Spr. deed duidelijk uitkomen, dat in een kapitalistische maatschappij het militairisme niet gemist kan worden, dat echter de arbeiders nimmer belang hebben bij den oorlog en om deze te verhinderen daar de algemeene werkstaking en militaire dienstweigering tegenover kunnen plaatsen. Onze christelijke regeering die meent een beginsel te vernietigen door de persoon Groenendaal te dooden, scheen vergeten de aloude spreuk “Het bloed der martelaren is het zaad der kerk”. Met het folteren sterft toch niet het ideaal der humaniteit en broederschap, maar zal juist daardoor zich krachtiger doen hooren. Spr. eindigde met een aansporing aan allen om mede te helpen het anti-militairistische idee onder de menschen te brengen. [Alkmaarsche Courant 21 juli 1921]
24-07-1921 Amsterdam Groenendaal/Het Djambi-schandaal
De meeting van Zondag. De opkomst was niet groot op de „groote meeting” van Zondag waaraan nog wel alle corporaties, ook de vakbeweging deelnamen. Constandse, De Haas en Rijnders voerden het woord. Er was veel politie in den omtrek maar zij vond geen gelegenheid om te hakken. [De vrije socialist 27-07-1921]
De zaak-Groenendaal De meeting op ’t Parkschouwburgterrein
‘T was een mislukking. Wat was de oorzaak. Wat ’t mooie weer? Het vreemde uur van bijeenkomst (’s avonds om 6 uur) of waren het de sprekers? (‘t is maar een vraag). Was ’t omdat velen voorgevoelden dat het worden zou, wat het inderdaad geworden is een actie tegen de communisten (dat is ook maar een vraag hadden. Of was ’t alles bij elkaar. Wij weten het niet. Wij weten slechts dat den meeting belegd door een aantal arbeidersorganisaties die tesamen ongeveer 20.000 leden tellen door – laat ons ruim schatten — 150 menschen bezocht was. Met heeft de communisten niet tot deelname aan deze actie uitgenoodigd dat neemt natuurlijk niet weg dat wij de mislukking dezer meeting met groot leedwezen vermelden. Elk sektarisme is ons vreemd. De voorzitter, Spanjer, deelde bij de opening mede dat abusievelijk was aangekondigd dat het PAS aan het beleggen dezer meeting had deelgenomen. Dat was niet het geval. ’t Woord werd vervolgens gevoerd door Constandse, De Haas en Rijnders. [De tribune: soc. dem. weekblad 26-07-1921]
Meeting. Zondagavond werd op het Parkschouwburgterrein een meeting gehouden inzake Groenendaal, Djambi, S. D. A. P. De opkomst was treurig slecht, zoo ongeveer 300 menschen. Er is ten opzichte van de agitatie te Amsterdam een hopelooze verwarring. Ter meeting werd gesproken door Constandse, Jo de Haas en G. Rijnders. Er was op het terrein ook een groepje lieden, die blijkbaar tot leuze hadden „weg met water en kam!” Ze maakten eenigen tijd het terrein onveilig en verdwenen bij het openen der meeting in ordelooze slagorde.De toekomst; socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant, jrg 29, no. 18, 30-07-1921.
26-07-1921 Den Haag Oliekwestie/Komende W.O.
Den Haag. Dinsdag 26 Juli is er een vergadering geweest in den tuin van het Volksgebouw, met het onderwerp: «De Ligt voor de rechtbank». Er werd gesproken door Jo de Haas over de oliekwestie en Jos Giezen sprak in eenigszins comischen stijl over de rechtszitting.
[De toekomst; socialistisch weekblad voor Zeeland en Westelijk Brabant 06-08-1921]
De zaak-Groenendaal Vergadering te Den Haag. Te ‘s-Gravenhage werd Dinsdagavond in den tuin van het Volksgebouw een vergadering van de anti-militaristen gehouden. Er waren drie sprekers aangekondigd. Daar twee van hen de behandeling van de zaak-De Ligt voor de rechtbank bijwoonden en deze zeer lang duurde, waren zij om negen uur nog niet aanwezig. Op dat tijdstip werd echter medegedeeld, dat men vernomen had, dat de Ligt in vrijheid was gesteld. Men verwachtte nu, dat hij weldra ter vergadering zou verschijnen en was van plan hem een bloemenhulde aan te bieden. In afwachting van zijn komst voerde de derde aangekondigde spreker Jo de Haas, het woord over den komenden wereldoorlog. Hierna deelde de voorzitter mede, dat de Ligt in het belang van de zaak niet zou komen, daar hij toch dezelfde woorden zou zeggen waarvoor hij gepakt werd. De vergadering ging daarop uiteen.De tribune: soc. dem. weekblad, 28-7-1921. 01-08 Arnhem De zaak Groenendaal, De Ligt en De Jong in verband met het Djambi-schandaal en de naderen- den wereld-oorlog [De vrije socialist 30- 07-1921]
De Augustus-vergadering, belegd door den Onafh. Vrouwenbond, I. A. M. V. en Soc. An. Prop. Club was buitengewoon slecht bezocht. Wij hadden tenminste, gezien de onderwerpen die behandeld werden, meer bezoek verwacht. Zelfs de leden der samenwerkende organisatie’s ontbraken voor het meerendeel. Maar enfin, ons of beter gezegd de enkelen, die de werkzaamheden voor deze vergadering uitgevoerd hebben, treft geen blaam. Ook de leden van de Prop. Club moeten een volgende keer meer activiteit betoonen en niet het werk aan enkelen overlaten. Jo de Haas en Mevr. Kolthek-Timmer voerden het woord en hielden beiden een pittige rede tegen de reaktionaire regeering en voor het anti-militarisme en de sociale revolutie en geen politieke revolutie zooals ergens op de aardbol plaats heeft gehad. Een collecte voor de strop bracht f. 7.971/2 op. [De vrije socialist 10-08-1921]
07-08-1921 Bussum God en de staat Openluchtmeeting S.A.A. – Vrije soc. vereen. Hilversum
Anarchistische aktie. Zondag had te Bussum de aangekondigde meeting plaats, belegd door S. A. A. en V. S. V. Hilversum. De opkomst was niet al te schitterend, hoewel Amsterdam en zelfs den Haag sterk vertegenwoordigd waren. Het woord werd gevoerd door Eikeboom, de Haas en Rijnders, terwijl de Voorwaarts” z’n best deed de meeting door zang op te luisteren. De geest was goed en wij hopen van deze propaganda in het Gooi goede vruchten. [De vrije socialist 10-08-1921. 14-08 Heerenveen Antimilitarisme]
In Hepkema’s boschjes werd gistermiddag (14 aug. lgj) een meeting gehouden, uitgaande van de afdeeling „Heerenveen” van de Int. Anti-militairistenvereeniging, de Sociale propagandaclub van Akkrum en de afd-. „Bovenknijpe” van de Federatie van landarbeiders, ten gunste van het anti-militairisme. Als sprekers traden op de heer De Haas van Amsterdam, die uit wetenschappelijk oogpunt, mevr. Kolthek-Timmer van Den Haag, die vanuit ethisch beginsel, en de heer De Boon van Gorinchem, die voornamelijk op practische gronden het anti-mllitairisme verdedigden. De meeting had daarbij een bijzonder karakter, doordat zij samenviel met de thuiskomst van enkele Friesche dienstweigeraars. Het weer was niet erg gunstig. Toch kon het bezoek nog vrij goed genoemd worden: een 360 menschen waren aanwezig. [Nieuwsblad van Friesland/ Hepkema’s courant 16-08-1921]
HEERENVEEN. Onze meeting is weer achter de rug. Liet het zich eerst aanzien of er maar één spreker zou zijn, op het laatst viel dit mee: Wij hadden toch in ons midden Mevr. Kolthek-Timmer, C. de Boon en de Haas. Alle drie sprekers hielden een prachtige rede, wat wel bleek uit de volle aandacht der aanwezigen. Jammer dat er nog geen 400 aanwezigen waren, wat tot gevolg heeft, ondanks de collecte van ruim 20 gld.; een reuzenstrop voor de ondernemers. Was de dreigende lucht en enkele regenbuien of de onverschilligheid hiervan oorzaak? Wij hopen het eerste maar. [De arbeider 03-09-1921]
Uit Heerenveen. Zondag 14 Aug, hield de afd. alhier van de I.A.M.V. haar gewone jaarlijksche openlucht-meeting, ditmaal in combinatie met de Soc. An. Prop. club te Akkrum en afd. Bov. Knijpe van de Fed. v. Z. Het bezoek kon, de vele stortregens die de Meeting eerst tot een mislukking dreigden te maken in aanmerking genomen, goed genoemd worden. De Haas, mevr. Kolthek en de Boon voerden het woord, die hun toehoorders zoodanig wisten te boeien, dat deze de hevigste Stortbuien totaal negeerden. We gelooven dan ook dat iedereen zeer voldaan over het gesprokene, hoogstwaarschijnlijk minder goed te spreken over z’n nat pak, naar huis is gegaan. Enfin, het eerste heeft zeer zeker tegen het laatste opgewogen. Dat men het gehoorde nu eens goed overdenke en er zooveel mogelijk naar handele. [De vrije socialist 24-08-1921]
24-08-1921 Amsterdam Waarom Anti-Militarist Openluchtmeeting I.A.M.V. [De tribune 23-08-1921]
28-08-1921 Tijnje De naderende oorlog
TIJNJE. De openlucht-meeting voor antimilitairisme en geheelonthouding was bezocht door ongeveer 170 personen — voorwaar een zeer klein aantal, gezien het bezoek aan sport- en andere feesten. Als we deze meestal nog jonge menschen zien op zulke feesten en als we dan moeten waarnemen dat een meeting als de onze hen totaal niets kan schelen, dan weten we meteen ook wat ons te doen staat. De propaganda voor ons beginsel, dus voor een geheel vrije samenleving, dat is het middel om de menschen te doen inzien hoe verderfelijk dergelijke feesten zijn. Als sprekers traden op Jo de Haas van Amsterdam voor de I. A. M. V. en G. v. d. Zwaag van Gorredijk voor den A.N.G.O.B. Als onderwerp had de Haas: „De naderende Oorlog.” Spreker zette in een krachtige en heldere rede de politieke verhoudingen uiteen. Als hij het verder over Herman Groenendaal heeft, voelen wij ook hier, dat wij te kort schieten. Kameraden, zoolang er nog iets dergelijks plaats heeft, zoolang er op die manier nog menschen gevangen zitten en vermoord worden, mogen wij niet stilstaan, maar moet het parool zijn: steeds voorwaarts. Ook voor geheelonthouding is nog veel te doen. De heer v. d. Zwaag hield hiervoor een uitstekende redevoering, als spreker zegt dat een goed voorbeeld alles is, laat ons dan zorgen ook hierin een goed voorbeeld te zijn. De propaganda voor geheel-onthouding als onderdeel van het groote geheel ook krachtig ter hand genomen. [De arbeider 03-09-1921]
04-09 Deventer Anti-militaristische meeting (geen titel)
DEVENTER. De meeting op 4 Sept. j.1., ten gunste van het anti-militarisme, is uitstekend geslaagd. Kameraden, uit Arnhem, Enschedé, Hengelo, Almelo, Zwolle en Apeldoorn, hebben met ons gedemonstreerd tegen den naderenden oorlog en het militarisme. Scheen om omstreeks half twee, de aangekondigden tijd van opstelling, de demonstratie een mislukking te worden, om twee uur, de tijd van vertrekken, was het aantal gegroeid tot een waardig protest. Meer dan 600 mannen en vrouwen demonstreerden met een groot aantal doeken en vaandels, door enkele straten van Deventer, de niet op tijd zijnde kameraden, sloten zich onderweg bij de demonstratie aan, zoodat we gerust durven zeggen: een 800 bezoekers hebben aandachtig geluisterd naar de uitstekende redevoeringen van J. de Haas, Lansink Jr. en mevr. Kolthek-Timmer. De muziek-vereeniging „Kunst na Arbeid” en de zang-vereeniging „Neen Nooit” hebben, als altijd, medegewerkt tot het doen slagen dezer meeting. De collecte voor de actie Groenendaal bracht f 44.- op. Jammer, dat één „vakorganisatie” aangesloten bij den D. B. B. niet medewerkte. Wanneer ik zeg: dat de communisten hierin de hand hebben, is het zeker voldoende. Nu weer voorwaarts, makkers, onder de leuze: „Geen man, geen cent en geen arbeid voor het militarisme”. [De arbeid; weekblad van het Nationaal Arbeidssecretariaat in Nederland, jrg 16, 1921, no. 37, 10-09-1921]
03-10 Amsterdam De anarchist en het huwelijk
Een sexueele vergadering. Door de groep «Ontwikkeling» werd j.1. Maandagavond een vergadering gehouden met H. Eikeboom als spreker, over het onderwerp: ,,De anarchist en het huwelijk.” De spreker zette op de oude en bekende gronden uiteen, onze sexueele moraal, hare consequenties en uitleving. Het gesprokene opende geen nieuwe gezichtspunten en kan als een getrouwelijke copie beschouwd worden, van de artikelen van Rijnders in «De Vrije Socialist» van vóór 15 jaar, over deze zaak verschenen. Het gaat daar in die vereeniging eigenaardig toe: aan de bestuurstafel zaten 2 vrouwen te rooken. De opkomst was enorm en er moest publiek terug worden gewezen… De ernstigste debaters waren Albert de Jong van Den Haag en Jo de Haas. Er heerschte een zeer geprikkelde stemming: de meeningen waren verdeeld over de vraag, of de vader of de moeder, de verantwoordelijkheid dragen moet voor de geboren vrucht, als partijen van elkaar gaan. En toen wij naar huis gingen, dachten wij vol wrevel aan dit: hoe rot, in-rot is een beweging, die véél volk met zoo’n onderwerp weet te trekken en die niet in staat is werkelijk ernstig werk te leveren. [De toekomst 8-10-1921]
De anarchist en het huwelijk. Over dit onderwerp sprak j.l. Maandag voor groep „Ontwikkeling” Henk Eikeboom. De belangstelling was buitengewoon. Te 8 uur was het zaaltje van ,,Concordia” reeds stampvol, en toen spreker te kwart over acht begon, stond ook de gang vol toehoorders. Spreker toonde in een kort, helder betoog aan, dat er z.i. historisch noch filosofisch ook maar één argument te berde te brengen was dat pleit voor het huwelijk of de huwelijkstrouw. Volgens spreker zal in een anarchistische samenleving de liefde zich manifesteeren in een vrijen omgang der geslachten. Reeds thans kan dit ideaal benaderd worden door het in praktijk brengen van het vrije huwelijk, waarin met de verouderde ideologie „trouw”, die een christelijk-feodaal fossiel is, gevolg van het eigendomsbegrip, gebroken is. Een zeer geanimeerd debat volgde, waaraan o. a. deelgenomen werd door Bouquet, Jo de Haas, Kubbe, Polak, Broersma, Siebelink, Albert de Jong, Harf, Roodenburg en Manders. Jammer dat de vrouwen zich zoo weinig laten hooren! Na de repliek volgde een kruisdebat, waarin door Albert de Jong die het grootendeels met den inleider eens was, nog eens de puntjes op de i gezet werden, doch te 11 uur moest de zaal ontruimd worden. Het was een bizonder geslaagde avond. [De vrije socialist 08-10-1921]